• مزاياي اجراي ماليات بر ارزش افزوده

به دليل وسيع بودن مبناي ماليات بر ارزش افزوده مي‌توان اين ماليات را با نرخي کمتر بر کليه فروشهاي مرتبط با بخشهاي مختلف توليدي، توزيعي و خدماتي اعمال نمود. به اين ترتيب درآمد مالياتي بيشتري بدون از بين رفتن انگيزه توليد و سرمايه گذاري جهت پوشش هزينه هاي دولت ايجاد مي‌گردد.

با اجراي اين ماليات، به دليل پايين بودن نرخ آن در مقايسه با ساير مالياتهاي با مبناي محدود، انگيزه فرار مالياتي کاهش مي يابد.

بسياري از صاحبنظران مالي از ماليات بر ارزش افزوده به عنوان يک منبع درآمد با ثبات و در عين حال انعطاف پذير ياد کرده اند. دلايل ثبات و انعطاف پذيري بيشتر ماليات بر ارزش افزوده عمدتاً بر اساس موارد زير عنوان مي‌شود:

  • مصرف به عنوان سهمي از توليد ناخالص داخلي دچار نوسان کمتري مي‌شود و چون اين بخش عنصر اصلي مبناي ماليات بر ارزش افزوده مي‌باشد، اعمال اين نوع ماليات نوعي درآمد ثابت براي دولت ايجاد مي‌کند.
  • چون ماليات بر ارزش افزوده بر مبناي جاري اعمال مي‌گردد، ايجاد يک تغيير در نرخ آن فوراً به افزايش يا کاهش درآمد مي‌انجامد. لذا اين نوع ماليات ابزار مالي قابل انعطافي است که دست اندرکاران مالي مي‌توانند به هنگام اعمال سياستهاي تثبيت اقتصادي به راحتي از آن استفاده نمايند.

ماليات بر ارزش افزوده از نقطه نظر ابعاد ارزيابي مالياتها (کارآئي و عدالت مالياتي) به دليل عدم تغيير در قيمتهاي نسبي، در مقايسه با ساير مالياتها از جايگاه برتري برخوردار است.

اين ماليات مي‌تواند در تغيير الگوي مصرف نقش اساسي ايفاء نمايد. با توجه به اين که اکثر کالاهاي ضروري و مواد غذائي از پرداخت اين ماليات معاف مي‌باشند و از طرف ديگر بر کالاهاي تجملي و لوکس در مراحل مختلف توليد و توزيع ماليات بر ارزش افزوده اعمال مي‌گردد، اين نوع برخورد باعث بهبود الگوي مصرف جامعه و کاهش ميل به مصرف گرائي، خصوصاً در مورد کالاهاي لوکس و غير ضروري مي‌شود که اين امر افزايش توان پس انداز را در پي خواهد داشت.

ماليات بر ارزش افزوده مالياتي خنثي و بي‌طرف است و هيچ نوع اختلالي در فرآيند توليد، در تخصيص سرمايه و ساير منابع اقتصادي به وجود نمي‌آورد، چرا که اين ماليات به صورت متناسب بر ارزش افزوده عوامل توليد مختلف در فرآيند توليد اعمال مي‌گردد.

اين ماليات خاصيت تجمعي ندارد و مسأله بروز ماليات مضاعف چند مرحله اي در آن منتفي است، زيرا ماليات بر ارزش افزوده پرداخت شده به عوامل توليد در هنگام خريد، به عنوان اعتبار مالياتي به توليدکننده يا فروشنده برگشت داده مي‌شود.

ماليات بر ارزش افزوده با توجه به وضعيت اقتصادي کشور مي‌تواند حالت انعطاف پذير داشته باشد. در هنگام رونق اقتصادي با افزايش سطح توليد و ارزش افزوده، ميزان وصولي از اين منبع نيز افزايش مي‌يابد. از طرف ديگر در زمان رکود اقتصادي، با کاهش سطح توليدات و ارزش افزوده مؤسسات اقتصادي، سطح وصولي ماليات بر ارزش افزوده نيز تقليل مي يابد و در نتيجه از فشار فزاينده بار مالياتي بر طبقات مختلف جامعه در زمان رکود کاسته مي‌شود.

اثرات تورمي ماليات بر ارزش افزوده نسبت به ساير مالياتهاي غير مستقيم کمتر است، زيرا در اين نوع ماليات مسأله وجوه برگشتي به خريدهاي واسطه‌اي و مواد اوليه بنگاه مطرح مي‌گردد و نرخ مؤثر ماليات نسبت به نرخ اعمال شده کمتر خواهد بود.

چون ماليات بر ارزش افزوده به صورت درصدي از فروش اعمال مي‌شود (ماليات بر بهاي کالا اعمال مي‌گردد و نه مقدار آن) بخشي از افزايش قيمت ناشي از ساير سياستهاي اقتصادي (سياست پولي انبساطي و …) را جذب مي‌نمايد.

اعمال ماليات بر ارزش افزوده به بهبود وضعيت تراز بازرگاني خارجي و افزايش نسبي صادرات کمک مي‌کند، زيرا در اين نوع ماليات، صادرات از پرداخت ماليات معاف است و کالاهاي وارداتي مشمول ماليات مي‌باشند. در نتيجه توان صادراتي به دليل پائين بودن سطح قيمت کالاهاي صادراتي از طريق نرخ مبادله (نسبت قيمتها) افزايش يافته و بهبود وضعيت تجارت خارجي را به دنبال خواهد داشت.

چون در اين ماليات، مؤديان مکلف به ارائه فاکتور يا صورت حساب براي استفاده از امتياز مالياتي هستند در نتيجه يک سيستم اطلاعاتي کامل از معاملات جاري اقتصاد و همچنين کليه نقل و انتقالات صورت گرفته ايجاد مي‌شود. سيستم اطلاعاتي مذكور مي‌تواند مبناي اعمال مالياتهاي ديگري از قبيل ماليات بر درآمد يا سود بخش مشاغل گردد.

ماليات بر ارزش افزوده از لحاظ اجرائي کارآئي زيادي دارد. علت عمده اين امر ساده بودن ساختار اخذ آن است. درک نحوه محاسبه و اخذ آن براي مؤديان آسان و جمع آوري آن نيز براي مأمور وصول سهل است. وصول آن نيز سريع و هزينه آن نيز ناچيز است، زيرا همه مؤديان نقش مأمور مالياتي را براي دستگاه مالياتي ايفا مي‌نمايند.

اجراي ماليات بر ارزش افزوده، تمهيدات حقوقي و قانوني براي روش خود اظهاري را ايجاد مي‌کند، زيرا اجراي آن در تمام مراحل به عهده مؤديان است و ماليات بر ارزش افزوده در واقع بر اساس روش خود اظهاري اجرا مي‌گردد.